Comhairliúchán Poiblí Tairseacha Scagtha Measúnachta Tionchair Timpeallachta

Tá an Roinn ag déanamh athbhreithnithe faoi láthair ar a cur chuige i leith scagadh Measúnachta Tionchair Timpeallachta (MTT) sa chóras pleanálad’fhonn athbhreithniú a dhéanamh ar na tairseacha cuimsithe atá ann cheana agus tairseacha eisiaimh nua a thabhairt isteach.  Tá na tairseacha scagtha MTT atá againn i bhfeidhm le breis agus 20 bliain agus tá gá lena n-athbhreithniú.

Tá an t-athbhreithniú seo ag teacht i gcomhthráth le rialacháin nua atá á ndréachtú chun dul leis an Acht nua um Pleanáil agus Forbairt 2024 agus chun ligean d’achtú an Achta sin. Foráiltear le hAlt 225 den Acht um Pleanáil agus Forbairt, 2024 go socróidh an tAire tairseacha cuimsithe agus eisiaimh araon. Trasuíonn sé seo Airteagal 4(2) agus Airteagal 4(3) den Treoir maidir le MTT a cheadaíonn do Bhallstáit tairseacha cuimsithe agus eisiaimh a shocrú.

Mar sin, meastar go bhfuil sé tráthúil agus cuí athbhreithniú a dhéanamh ar na tairseacha scagtha reatha agus foráil a dhéanamh do chur chuige soilse tráchta i leith scagadh MTT, i.e. le húsáid tairseacha cuimsithe agus eisiaimh araon. Leis sin déantar foráil do na nithe seo a leanas:

• comhsheasmhacht níos mó i gcinnteoireacht scagtha MTT:
• soiléireacht a thabhairt sa phróiseas scagtha do phríomhpháirtithe leasmhara lena n-áirítear daoine den phobal, iarratasóirí ar chead pleanála agus údaráis phleanála:
• trasuí níos láidre Threoir MTT a chur i gcrích; agus
• ailíniú níos dlúithe leis an gcur chuige a ghlacann Ballstáit eile.

Is é an aidhm ná cothromaíocht a bhaint amach idir an gá leis an gcomhshaol a chosaint (trína chinntiú go ndéantar measúnacht tionchair ar gach tionscadal a bhféadfadh tionchair shuntasacha ar an gcomhshaol a bheith aige) agus an gá le hualaí riaracháin neamhriachtanacha a sheachaint ar fhorbróirí tionscadal atá faoi bhun na dtairseach.

In éineacht leis an gcomhairliúchán a rinneadh le déanaí ar fhorbairt dhíolmhaithe, d’iarr an Roinn ar tuairimí na bpáirtithe leasmhara, lena n-áirítear ranna rialtais agus gníomhaireachtaí maidir le tairseacha scagtha MTT. Mar thoradh ar an gcomhairliúchán dírithe seo, iarradh athruithe ar chatagóirí tionscadal a bhreithniú, lena n-áirítear: aonaid teaghaise, forbairt uirbeach, gléasraí cóireála fuíolluisce, athstruchtúrú gabháltas talún tuaithe, feirmeacha gaoithe, forbairtí eastáit tionscail, oibreacha faoisimh tuilte, bóithre, ionaid champála agus páirceanna téama.

Tá an comhairliúchán poiblí seo á reáchtáil againn chun deis a thabhairt do pháirtithe leasmhara a dtuairimí a chur isteach maidir le tairseacha eisiaimh a thabhairt isteach.  Tá do chuid aiseolais tábhachtach mar go ndéanfar measúnú cúramach air le linn na céime cinnteoireachta.

Is é cuspóir na Treorach um Measúnacht Tionchair Timpeallachta (an Treoir) ná ardleibhéal cosanta don chomhshaol agus do shláinte an duine a chinntiú, trí íoscheanglais a bhunú maidir le MTT, sula dtugtar cead le haghaidh forbairtí poiblí agus príobháideacha ar dóigh dóibh tionchair shuntasacha a imirt ar an gcomhshaol.

Tá MTT éigeantach le haghaidh réimse leathan tionscadal lena n-áirítear, ach gan a bheith teoranta dóibh, stáisiúin cumhachta núicléiche, iarnróid fadachair, mótarbhealaí, bóithre luais, saoráidí diúscartha le haghaidh dramhaíl ghuaiseach agus dambaí acmhainneachta áirithe. Tá na tionscadail sin liostaithe in Iarscríbhinn I den Treoir, agus trasuitear iad isteach sa chóras Pleanála trí Chuid 1 de Sceideal 5 de na Rialacháin um Pleanáil agus Forbairt, 2001.

Maidir le tionscadail eile, lena n-áirítear bóithre, canálú agus oibreacha faoisimh tuilte, chomh maith le forbairtí uirbeacha, tionsclaíocha agus turasóireachta, socraíonn Ballstáit aonair ar bhonn cás ar chás, trí chritéir shonracha a leagan síos (amhail suíomh, méid nó cineál an tionscadail) nó trí mheascán den dá chur chuige, an bhfuil gá le MTT ar fhorbairt; tugtar scagadh ar an bpróiseas seo.

Is é cuspóir an phróisis scagtha, atá leagtha amach in Airteagal 4 de Threoir MTT, a chinneadh an bhfuil gá le MTT le haghaidh tionscadail shonracha atá liostaithe in Iarscríbhinn II den Treoir. Déantar na tionscadail seo a thrasuí isteach sa chóras pleanála trí Chuid 2 de Sceideal 5 de na Rialacháin um Pleanáil agus Forbairt, 2001.  Sa Treoir leagtar amach freisin na próisis mhionsonraithe atá riachtanach chun cinneadh scagtha a dhéanamh agus cuirtear ar chumas Ballstát tairseacha agus/nó critéir a shocrú chun a chinneadh cathain a cheanglaítear le tionscadail atá liostaithe in Iarscríbhinn II: MTT éigeantach (os cionn na tairsí cuimsithe); MTT éigeantach (faoi bhun na tairsí cuimsithe); nó cathain nach gceanglaítear leo scagadh MTT (faoi bhun na tairsí eisiaimh).

Tugtar cur chuige ‘soilse tráchta’ go coitianta ar úsáid tairseacha cuimsithe agus eisiaimh chun críocha scagtha MTT, lena gcinntear cathain a bhíonn gá le MTT, cathain a bhíonn gá le scagadh MTT nó cathain nach mbíonn gá le MTT ná le scagadh MTT.

Faoi láthair, tá tairseacha cuimsithe i bhfeidhm le haghaidh na dtionscadal atá liostaithe i gCuid 2 de Sceideal 5 de na Rialacháin um Pleanáil agus Forbairt, 2001, lena gcinntear cathain a bhíonn gá le MTT.  Níor cuireadh aon tairseacha eisiaimh i bhfeidhm sa chóras pleanála go dtí seo.

Tá Cuid 2 de Sceideal 5 de na Rialacháin um Pleanáil agus Forbairt, 2001, ina liostaítear na tionscadail siúd nach mór MTT a dhéanamh orthu (má shroichtear an tairseach) nó iad a scagthástáil le haghaidh MTT (mura sroichtear an tairseach), roinnte ina 15 chatagóir cineáil forbartha.

Tá an comhairliúchán seo dírithe ar thabhairt isteach córas soilse tráchta le haghaidh scagadh measúnachta tionchair timpeallachta: go príomha ar thairseacha a bhaineann leis na tionscadail bhonneagair seo a leanas: ‘Tógáil aonad teaghaise’ (Sceideal 5, Cuid 2, mír 10(b)(i)), ‘Forbairt uirbeach’ (Sceideal 5, Cuid 2, mír 10(b)(iv)), agus ‘Gléasraí Cóireála Fuíolluisce’ (Sceideal 5, Cuid 2, mír 11(c)).

Is féidir tairseacha cuimsithe MTT reatha a fháil sa doiciméad dar teideal ‘Tairseacha Scagtha MTT’.

Tá sé beartaithe le tabhairt isteach tairseacha eisiaimh deireadh a chur leis an ngá atá le scagadh foirmiúil MTT (a éilíonn ar an bhforbróir faisnéis a chur isteach maidir leis an tionscadal agus a thionchar féideartha ar an gcomhshaol) i gcás fhormhór na dtionscadal tithíochta agus forbartha uirbí ar scála beag – tionscadail a d’fhéadfaí a scagadh amach de ghnáth ó thaobh Measúnacht Tionchair Timpeallachta de. Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara, cé nach mbeidh scagadh foirmiúil MTT ag teastáil ó na tionscadail sin (mar gheall ar mhéid an tionscadail), go mbeidh orthu fós dul faoi scrúdú ar chineál agus ar shuíomh na forbartha chun a chinneadh an bhfuil gá le scagadh mar sin féin. Tá sé i gceist leis sin a chinntiú go ndéantar measúnú ar fhorbairtí nach dteastaíonn scagadh uathu mar gheall ar a méid ach a bhféadfadh tionchar suntasach a bheith acu ar an gcomhshaol, chun a chinneadh an bhfuil gá le scagadh MTT ar shlí eile.

Moltar freisin an tairseach le haghaidh MTT éigeantach i gcás gléasraí cóireála fuíolluisce a leasú chun í a ailíniú leis an tairseach atá leagtha amach i dTreoir MTT.

Táimid ag spreagadh aon duine ar spéis leo aighneacht a chur isteach chun ár mbeartas agus ár gcur chuige i leith Tairseacha Scagtha MTT a threorú i bhforbairt na Rialachán um Measúnacht Tionchair Timpeallachta.

Tabhair faoi deara: Chun páirt a ghlacadh sa chomhairliúchán seo, beidh ort logáil isteach sa tairseach chomhairliúcháin nó clárú uirthi.  Cuidíonn sé sin lena chinntiú go ndéantar d’aighneacht a thaifeadadh go slán agus go mbeidh tú in ann do dhul chun cinn a shábháil más gá.

Is é cúig a chlog ar Dé Máirt, an 30ú lá de Mheitheamh 2026 an spriocdháta le haghaidh aighneachtaí. Ní fhéadfar aon aighneachtaí a fhaightear tar éis an dáta sin a bhreithniú

An fhoirm aighneachta/An Aighneacht a Chomhlánú

Táimid ag lorg freagairtí ar na ceisteanna seo a leanas:

• An aontaíonn tú le tabhairt isteach tairseacha eisiaimh chun cur chuige soilse tráchta a sholáthar do scagadh MTT? Luaigh an fáth, le do thoil?
• An aontaíonn tú le tabhairt isteach tairseacha eisiaimh le haghaidh tionscadal a thagann faoin gcatagóir ‘Tógáil aonad teaghaise’? Má aontaíonn tú, luaigh le do thoil cén áit ar cheart an tairseach eisiaimh a shocrú? Mura n-aontaíonn tú, luaigh an fáth, le do thoil?
• An aontaíonn tú le tabhairt isteach tairseacha eisiaimh le haghaidh tionscadal a thagann faoin gcatagóir ‘Forbairt uirbeach’? Má aontaíonn tú, luaigh le do thoil cén áit ar cheart an tairseach eisiaimh a shocrú? Mura n-aontaíonn tú, luaigh an fáth, le do thoil?
• An measann tú gur cheart na tairseacha maidir le ‘Forbairt Uirbeach’ a chinneadh de réir méide agus suímh, i.e. go gcinntear an tairseach méide de réir shuíomh an tionscadail (ceantar gnó, limistéar foirgnithe nó áit eile)?
• An aontaíonn tú le leasú a dhéanamh ar an tairseach cuimsithe le haghaidh tionscadal a thagann faoin gcatagóir ‘Gléasra Cóireála Fuíolluisce’ agus le tabhairt isteach tairseacha eisiaimh le haghaidh tionscadal? Má aontaíonn tú, luaigh le do thoil cén áit ar cheart an tairseach eisiaimh a shocrú? Mura n-aontaíonn tú, luaigh an fáth, le do thoil?

• An measann tú go mbeadh tairbhe ann dá dtabharfaí isteach tairseacha eisiaimh i gcás aon chatagóire tionscadail eile i Sceideal 5, Cuid 2

Is féidir le d’aighneacht díriú ar aon cheann nó ar gach ceann de na ceisteanna thuas.

Leideanna maidir le d’aighneacht a scríobh

• Coinnigh d’aighneacht gonta agus díreach. Ná cuir aon ábhar neamhriachtanach nó iomarcach san áireamh nach mbaineann go díreach leis an ábhar.

• Seachain aon sonraí a chur san áireamh i d’aighneacht a mbeadh amhras ort fúthu, dá bhfoilseofaí iad.
• Seachain teacht ar chonclúidí nó moltaí a dhéanamh gan na fíricí nó an fhianaise tacaíochta a léiriú, más féidir.
• Má dhéanann tú tagairt d’fhoilseacháin eile, cuir naisc URL chuig na foilseacháin san áireamh. Níl aon ghá iad a sheoladh mar cheangaltáin.

Rudaí le breithniú i d’aighneacht

• Tabharfar éifeacht leis na rialacháin do Threoir MTT agus ní mór dóibh a chinntiú go mbeidh tionscadail ar dóigh dóibh tionchar a imirt ar an gcomhshaol faoi réir scagadh foirmiúil le haghaidh measúnacht tionchair timpeallachta agus faoi réir measúnacht tionchair timpeallachta.

• Tá sé i gceist leis an tairseach eisiaimh a chinntiú nach mbeidh tionscadail nachdócha go ginearálta go mbeidh tionchar acu ar an gcomhshaol faoi réir próisis riaracháin neamhriachtanacha a thógann go leor ama.
• Cé go bhfuil an comhairliúchán seo dírithe go príomha ar na catagóirí tionscadail seo a leanas:
  • Aonaid teaghaise
  • Forbairt uirbeach
  • Gléasraí Cóireála Fuíolluisce

cuirtear fáilte roimh do thuairimí maidir le tabhairt isteach tairseacha eisiaimh le haghaidh catagóirí tionscadail eile.

Cuirfidh an Roinn na prionsabail threoracha seo a leanas i bhfeidhm agus bailíocht togra á meas:

• Leithdháileadh cuí acmhainní a cheadú leis, gan grinnscrúdú a sheachaint;
• An gá atá le tacaíocht a thabhairt do phleanáil chuí agus forbairt inbhuanaithe an stáit;
• Beidh siad soiléir, achomair agus intuigthe don phobal;
• Beidh baint acu le catagóirí forbartha seachas cásanna ar leith;
• Cuirfear i bhfeidhm iad go haonfhoirmeach i ngach cuid den Stát;
• Comhlíonfar Treoir MTT mar gheall orthu

• Current Environmental Impact Assessment Screening Thresholds
• EU Environmental Impact Assessment Directive
• EU Environmental Impact Assessment of Projects Guidance on Screening 
• EU Interpretation of definitions of project categories in Annex I and II
• Environmental Impact Assessment Traffic Lights Study
• Environmental Impact Assessment Thresholds Report
• Guidelines for Planning Authorities and An Bord Pleanála on carrying out Environmental Impact Assessments